Landsvirkjun

Sigöldustöð

Rétt ofan við Hrauneyjafossstöð er Sigöldustöð, sunnan við Þórisvatn. Stöðin var gangsett í byrjun árs 1978. Frárennslisskurður tengir Sigöldu við Hrauneyjafossstöð.

Sigöldustöð var byggð í kjölfar virkjunar við Búrfell. Þegar hún var í byggingu var unnið í kapp við tímann því mikil þörf var orðin á fleiri vatnsaflsvirkjunum til að anna orkuþörf í landinu í kjölfar stóriðjuframkvæmda í Straumsvík og Hvalfirði.

Tungnaá er stífluð með Sigöldustíflu efst í gljúfrinu ofan við Sigöldu til að mynda Krókslón, 14 km2 miðlunarlón. Stíflan er 925 m grjótstífla lögð malbiksklæðningu og er hæst 40 m. Úr Krókslóni er vatni veitt eftir kílómetra löngum aðrennslisskurði yfir ölduna að inntaki á vesturbrún Sigöldu. Þaðan liggja þrjár 216 m þrýstivatnspípur, 4,3 m í þvermál, að stöðvarhúsinu sem stendur norðan gamla árfarvegarins og að hluta grafið inn í hlíð Sigöldu. Nýtileg fallhæð er 74 m. Frá stöðvarhúsinu liggur 550 m langur frárennslisskurður út í Hrauneyjalón.

50 MW
Francis hverfill
50 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
50 MW
Francis hverfill
50 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
50 MW
Francis hverfill
50 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
150 MW
150 MW
Uppsett afl
3 x 50 MW
3 Francis Hverflar
920 GWh á ári
Orkuvinnslugeta
74 m
Heildarfallhæð
260 m3/sek
Hámarksrennsli
1978
Gangsetning
Vatnasvið

Á vatnasviði Þjórsár og Tungnaár eru fimm vatnsaflsstöðvar

Búrfellsstöð, Sultartangastöð, Hrauneyjafossstöð, Vatnsfellsstöð og Sigöldustöð. Búðarhálsvirkjun er í byggingu og verður gangsett í árslok 2013. Samanlagt afl þeirra er 850 MW. Vatni til miðlunar er safnað í uppistöðulónin Þórisvatn, Hágöngulón og Kvíslaveitu. Að auki eru minni miðlunarmannvirki við hverja virkjun á svæðinu, svo sem Krókslón, Sultartangalón, Bjarnarlón, Hrauneyjalón og Vatnsfellslón.

Þórisvatn er stærsta stöðuvatn landsins, langstærsta miðlunin og mikilvægur hlekkur í veitukerfi Landsvirkjunar. Um Þórisvatn rennur allt vatn sem safnast saman í Kvíslarveitu og Hágöngumiðlun.

Þórisvatnsmiðlun var byggð á árunum 1970- 1972 í tengslum við virkjun Þjórsár við Búrfell. Áin Kaldakvísl var stífluð við Sauðafell og veitt um skurð inn í norðanvert Þórisvatn. Við útfall Þórisvatns norðanmegin er Þórisóssstífla sem veitir Köldukvísl inn í vatnið.

Nýju útrennsli Þórisvatns var valinn staður við suðurenda vatnsins meðfram vesturhlíð Vatnsfells. Þar var grafinn veituskurður úr vatninu og steinsteypt lokuvirki byggt í skurðinum til að stjórna rennsli. Veitan er nefnd Vatnsfellsveita og um hana fer vatn úr Þórisvatni í gegnum Vatnsfellsvirkjun í Krókslón ofan Sigöldustöðvar og þaðan til annarra stöðva neðar á vatnasviðinu.

Framkvæmdir við Kvíslaveitu hófust 1980 og var skipt í fimm áfanga sem lauk árið 1997. Kvíslaveita er samheiti á stíflum, skurðum, botnrásum og lokuvirkjum sem stjórna rennsli úr þverám og efsta hluta Þjórsár í Þórisvatnsmiðlun. Lónin í Kvíslaveitu eru fimm talsins, samtals um 28 km2 að stærð.

Hágöngumiðlun var byggð 1997-’99 og er 37 km2 að stærð. Tilgangur hennar er að auka miðlun á vatnasviði Köldukvíslar. Á sumrin er vatni safnað í Hágöngulón og vegna þess rennur afar lítið vatn um Köldukvíslarfarveg að sumarlagi. 

Ítarefni
Sigöldustöð
Fyrsta vél gangsett: 1977
Vatnasvið virkjunar: 4.210 km2
Meðalrennsli til virkjunar: 154 m3/s
Virkjað rennsli: 240 m3/s
Fallhæð:: 74 metrar
Afl hverfla af Francis gerð:: 3 x 50 MW
Árleg orkuvinnsla: 650 GWst
Aðrennslisskurður: 1.000 metrar
Frárennslisskurður: 550 metrar
Sigöldustífla
Hæð: 42M
Lengd: 925M
Krókslón
Við lónhæð: 498 m y.s.
Flatarmál: 14 km2
Miðlunarrými: 140 Gl
Hönnun:  Virkir hf og Electro-Watt Engineering Services Ltd., Sviss
Arkitekt: Guðmundur Kr. Kristinsson
Vélar og rafbúnaður: Brown Boveri & Cie, V-Þýskalandi, Energomachexport, Sovétríkjunum
Lokur og þrýstivatnspípur: Sorefame, Portúgal
Helsti byggingaverktaki: Energoprojekt, Júgóslavíu