Landsvirkjun

Verðmæti til framtíðar

25. apríl 2015

Landsvirkjun er fimmtíu ára í ár. Fyrirtækið var stofnað árið 1. júlí árið 1965, í kringum byggingu Búrfellsvirkjunar. Þessar framkvæmdir báru vott um stórhug og framsýni, enda er virkjun þess eðlis að afraksturinn kemur oft ekki í ljós fyrr en að mörgum árum liðnum. Það er mikilvægt að horfa til framtíðar og það er grunnurinn að öllum framförum. Uppbygging Landsvirkjunar hefur alltaf snúist um framtíðina.

Við hjá Landsvirkjun erum stolt af þessari arfleifð og staðráðin í að halda henni við. Það er okkar hlutverk að horfa fram á veginn og búa í haginn fyrir afkomendur okkar með því að hámarka afrakstur af þeim orkulindum sem fyrirtækinu er trúað fyrir, með sjálfbæra nýtingu, verðmætasköpun og hagkvæmni að leiðarljósi.

Við stöndum á ákveðnum tímamótum, á þessu hálfrar aldar afmæli fyrirtækisins. Við stöndum á traustum grunni þeirrar miklu uppbyggingar sem hefur átt sér stað á þessum fimmtíu árum. Þessi mikla uppbygging hefði aldrei verið möguleg án þess að byggð hefðu verið upp farsæl viðskiptasambönd við fjölmörg erlend stórfyrirtæki, sem hafa ákveðið að setja upp starfsemi hér.

Traustur fjárhagur

Við sjáum þennan trausta grundvöll Landsvirkjunar birtast í afkomu hennar og efnahagsreikningi, en á árinu 2014 nam hagnaður fyrir óinnleysta fjármagnsliði 19 milljörðum króna. Eignir umfram skuldir nema nú rúmum 230 milljörðum króna og eiginfjárhlutfallið er tæplega 40%. Það hefur ekki verið hærra frá upphafsárum Landsvirkjunar og fjárhagsstaða fyrirtækisins batnar með hverju árinu sem líður.

Annar mælikvarði, sem okkur er tamt að líta til, er svokölluð fjármunamyndun í rekstri fyrirtækisins: Það sem við höfum til ráðstöfunar eftir að við erum búin að greiða allan rekstrarkostnað og vaxtakostnað Landsvirkjunar. Á síðustu fimm árum hefur fjármunamyndunin numið rúmum 140 milljörðum króna: Fjárfestingar í orkumannvirkjum rúmum 60 milljörðum og niðurgreiðsla skulda rúmum 80 milljörðum króna.

Það er okkar hlutverk að horfa fram á veginn og búa í haginn fyrir afkomendur okkar með því að hámarka afrakstur af þeim orkulindum sem fyrirtækinu er trúað fyrir, með sjálfbæra nýtingu, verðmætasköpun og hagkvæmni að leiðarljósi. 

Dregið úr áhættu

Afkoma Landsvirkjunar mun áfram ráðast að miklu leyti af þróun álverðs, vaxta og gjaldmiðla, en við höfum að undanförnu unnið markvisst að því að draga úr áhættu sem tengist þessum þáttum og ánægjulegt er að sjá þess merki í rekstri félagsins.

Aukin eftirspurn er komin til að vera

Vísbendingar eru um að markaðsumhverfið sé að verða Landsvirkjun enn hagfelldara. Spurn eftir orku fer sívaxandi í heiminum og raforkuverð fer hækkandi. Þessi aukna eftirspurn gefur vísbendingar um að við getum í framtíðinni haldið áfram að greiða niður skuldir og fengið aukið svigrúm til þess að greiða eigendum okkar arð.

Í markaðsstarfi okkar höfum við orðið vör við aukinn áhuga frá stærri og breiðari hópi fyrirtækja en áður, úr fjölbreyttari iðngreinum. Þessi aukna eftirspurn hefur m.a. haft þá ánægjulegu birtingarmynd að raforkuverð til iðnaðar hefur hækkað umtalsvert með nýjustu samningum fyrirtækisins. Þetta nýja ástand, þar sem eftirspurn er meiri en framboð, er komið til að vera og því fylgja nýjar áskoranir.  Ef þróun á alþjóðlegum raforkumörkuðum verður eins og spáð er, og ef vel tekst til í rekstri Landsvirkjunar, mun afkoma fyrirtækisins og arð- og skattgreiðslur hafa mjög jákvæð áhrif á lífskjör Íslendinga.

Við erum í öfundsverðri stöðu

Við Íslendingar erum orðnir svo góðu vanir að okkur hættir til að taka auðlindum okkar sem sjálfsögðum hlut. Við eigum líka til að gleyma því að öll orka sem við framleiðum hérna er endurnýjanleg. Vatnið sem rennur til sjávar og knýr túrbínurnar okkar á leiðinni gufar upp og snýr aftur upp á hálendið, þar sem hringrásin hefst á ný.

Útlendingar horfa margir hverjir öfundaraugum á okkur. Í Bandaríkjunum og innan Evrópusambandsins er lögð höfuðáhersla á að auka hlut endurnýjanlegrar orku í orkuframleiðslunni, enda hafa aðrir orkugjafar – jarðefnaeldsneyti og kjarnorka, svo dæmi séu tekin – ýmsa ókosti í för með sér fyrir samfélag og umhverfi. Við hjá Landsvirkjun erum farin að finna fyrir því að þessi kostur – að orkan sé endurnýjanleg – er orðinn eftirsóttur í sjálfum sér hjá erlendum aðilum.

Það er einnig til marks um breytt umhverfi á markað fyrir raforku í heiminum, að víðs vegar er orkuöryggi í hættu. Sem dæmi má nefna Bretland, en þar fækkar nú óðum kolaorkuverum, um leið og eftirspurn eftir orku eykst. Þetta hefur gert að verkum að geta raforkukerfisins í Bretlandi til að mæta sveiflum í eftirspurn hefur minnkað mjög. Bretar hafa mikinn áhuga á því að gera langtíma samninga um orkukaup og breska ríkisstjórnin hefur þegar gert samninga við fjölmarga aðila sem tryggja ákveðið aukagjald fyrir afhendingaröryggi. Þeir líta svo á að um þjóðaröryggi sé að tefla.

Áhugaverður viðskiptavinur

Sæstrengur er mögulega mjög áhugaverður viðskiptavinur fyrir fyrirtækið. Fyrir liggur að í boði gæti verið umtalsvert hærra orkuverð en nemur meðalverði Landsvirkjunar, þannig að um er að tefla mikla fjárhagslega hagsmuni fyrir fyrirtækið og þjóðina alla. Með tengingu við aðra markaði gæfist okkur kostur á að nýta þá umframorku sem óhjákvæmilega er til staðar í lokuðu raforkukerfi. Við mat á kostum og göllum sæstrengs er nærtækast að líta til reynslu Norðmanna, sem hafa góða reynslu af tengingu við Holland í gegnum lengsta sæstreng í heimi, NorNed-strenginn. Norðmenn hafa nú þrjá sæstrengi á teikniborðinu – tvo til Bretlands og einn til Þýskalands.

Vissulega er ýmsum spurningum ósvarað þegar litið er til heildaráhrifa þessarar framkvæmdar. Til að mynda þarf að tryggja leiðir til að raforkuverð til heimila hækki ekki umtalsvert og um leið þarf að búa svo um hnútana að samkeppnisumhverfi iðnaðar á Íslandi sé tryggt.

Viðskiptaforsendur ráða

Það er mikilvægt að hafa í huga að sæstrengur er eins og hver annar viðskiptavinur og hvert annað tækifæri í augum okkar. Við störfum á viðskiptalegum forsendum og ef góðir samningar nást um orkuverð sjáum við fram á stóraukna arðsemi af auðlindinni, í samræmi við það hlutverk Landsvirkjunar að hámarka afrakstur af þeim orkulindum sem fyrirtækinu er trúað fyrir, með sjálfbæra nýtingu, verðmætasköpun og hagkvæmni að leiðarljósi.

Orkuöryggi fyrir Íslendinga

Ekki má gleyma því heldur að orkuöryggið virkar í báðar áttir og hægt verður að flytja orku frá Bretlandi til Íslands þegar þess gerist þörf. Við Íslendingar búum að mínu mati ekki við fullnægjandi orkuöryggi eins og staðan er núna. Eins og okkur er fullljóst getur fyrirvaralaust brostið á með náttúruhamförum eða bilunum, auk þess sem við getum auðveldlega lent í þeirri stöðu að eftirspurn eftir orku verði meiri en framboðið, sér í lagi ef vatnsárið er í lakara lagi.

Virðing við umhverfi er lykilatriði

Framkvæmdir Landsvirkjunar hafa óhjákvæmilega umtalsverð áhrif á umhverfi, en við reynum eftir fremsta megni að draga úr neikvæðum áhrifum og auka þau jákvæðu sem kostur er. Upp hefur safnast mikil reynsla hjá fyrirtækinu á þessu sviði og starfsfólk hefur þróað með sér mikinn metnað til að gera vel. Framkvæmdir við virkjun hefjast ekki fyrr en að undangengnum áratuga rannsóknum, enda er fyrir hendi umfangsmikil löggjöf um þetta mikla samráðsferli, sem felur m.a. í sér rammaáætlun og lögboðið umhverfismat. Við fögnum líka því virka aðhaldi sem við fáum frá hinum ýmsu félagasamtökum og einstaklingum, sem er hugað um að vernda þau miklu verðmæti sem við eigum í íslenskri náttúru.

Mikilvæg samskipti

Landsvirkjun er í eigu þjóðarinnar og við viljum eiga opin og góð samskipti við alla sem sýna starfsemi okkar áhuga. Ég vil því hvetja Íslendinga til að mæta á opinn ársfund okkar á fimmtugasta afmælisári Landsvirkjunar, sem haldinn verður í Hörpu þriðjudaginn 5. maí næstkomandi.

Fréttasafn Prenta