Jarðfræðin við Sigöldu
Virkjanirnar við Sigöldu og Hrauneyjafoss nýta fall Tungnaár vestur í gegnum móbergshryggina Sigöldu austar og Fossöldu vestar og norðar.
Slíkar aflangar móbergsöldur einkenna virkjunarsvæðið við Tungnaá. Þær urðu til á ísöld við sprungugos undir jökli og vísa samsíða frá SV til NA í sprungustefnu Atlantshafshryggjarins.
Eftir að ísöld lauk, fyrir um 10 þúsund árum, hefur Tungnaá runnið sunnan við Sigöldu en þá hafa verið verulegar lægðir allt í kringum móbergsöldurnar og áin því átt greiða leið þar sunnar. Áin kemur austan af Tungnaáröræfum töluvert sunnan við Sigöldu og rennur þar fram í þrengslum við Bjalla. Á árþúsundunum eftir ísöldu runnu mikil hraun af öræfunum, svokölluð Tungnaárhraun, fram farveg árinnar þessa leið. Hafa þau smám saman fyllt lægðirnar og stíflað farveg árinnar og beint henni til norðurs í átt að Sigöldu. Austan Sigöldu hefur áin því runnið í krók og myndað stöðuvatn sem jafnframt hefur varnað hrauni að fylla lægðina ofan öldunnar.
Eftir því sem hraunin sunnan vatnsins hlóðust upp hefur yfirborð þess hækkað þar til náð var 500 m hæð yfir sjó. Þá hefur tekið að renna úr vatninu vestur yfir lægð í Sigöldu miðri og áin þá grafið sér gljúfur þar í gegnum ölduna og stöðuvatnið tæmst. Er þetta talið hafa orðið fyrir um það bil 3000 árum. Þetta stöðuvatn, Króksvatn, varð aftur til þegar virkjað var við Sigöldu og stíflað yfir gljúfrið og er það nú miðlunarlón virkjunarinnar.
Lægðin vestan Sigöldu, milli hennar og Fossöldu þar sem áin kom fram úr gljúfrinu hafði einnig hálffyllst af hraunum sem þó lágu um 80 metrum lægra en hraunin sunnan Sigöldu. Ofan á hraununum breiddi áin úr sér og þétti undir sig með framburði. Þar sem áin breiddi úr sér voru allnokkrar smáeyjar og dregur staðurinn nafn af þeim. Þar sem hraunin lögðust að Fossöldu sunnanverðri fann áin sér síðan framrás til vesturs.