Landsvirkjun

Búðarhálsstöð

Búðarhálsstöð var gangsett 7. mars 2014. Uppsett afl hennar er 95 MW og í fullum afköstum vinnur hún um 585 GWst af rafmagni á ári. Stöðin stendur við Sultartangalón, vestan við svonefndan Búðarháls sem hún dregur nafn sitt af.

Með stöðinni er virkjað áður ónýtt 40 metra fall vatns frá Hrauneyjafossstöð að Sultartangalóni. Með henni er nánast allt fall vatnsins sem rennur úr Hofsjökli og Vatnajökli um Þjórsá, Tungnaá og Köldukvísl virkjað frá Þórisvatni niður fyrir Búrfell. Fallið er 450 metrar.

Lón stöðvarinnar heitir Sporðöldulón og er myndað með tveimur stíflum. Önnur þverar farveg Köldukvíslar og hin frávatn Hrauneyjafossstöðvar. Frá Sporðöldulóni liggja fjögurra kílómetra löng jarðgöng sem leiða vatnið gegnum Búðarháls að inntaki stöðvarinnar.

Í stöðinni eru notaðir tveir Kaplan hverflar sem henta vel þegar framleiða á rafmagn við fremur litla fallhæð en mikið vatnsstreymi. Hverflarnir eru framleiddir af og uppsettir Voith Hydro en Ístak sá um framkvæmdir við byggingamannvirki. Aðrir helstu verktakar voru Íslenskir aðalverktakar og Alstom. Verkhönnun var í höndum Eflu, Arkitektastofunnar OG, Verkíss, Mannvits og Landslags.

47,5 MW
Vatnsaflsstöð
47,5 MW
Kaplan hverflar henta best þar sem fallhæð er lítil en rennsli mikið. Hverfilhjólið líkist skipsskrúfu og þá oft hægt að breyta skurði blaðanna, eins og algengt er á skips- og flugvélaskrúfum, til þess að stýra afli og nýtni hverfilsins hverfilsins.
47,5 MW
Vatnsaflsstöð
47,5 MW
Kaplan hverflar henta best þar sem fallhæð er lítil en rennsli mikið. Hverfilhjólið líkist skipsskrúfu og þá oft hægt að breyta skurði blaðanna, eins og algengt er á skips- og flugvélaskrúfum, til þess að stýra afli og nýtni hverfilsins hverfilsins.
95 MW
95 MW
Uppsett afl
2 x 47,5 MW
2 Kaplan Hverflar
585 GWh á ári
Orkuvinnslugeta
40 m
Heildarfallhæð
280 m3/sek
Hámarksrennsli
7. mars 2014
Gangsetning

Vatnasvið

Vatnasvið Þjórsár og Tungnaár

Á vatnasviði Þjórsár og Tungnaár eru sjö vatnsaflsstöðvar Búrfellsstöð, Sigöldustöð, Hrauneyjafossstöð, Sultartangastöð, Vatnsfellsstöð, Búðarhálsstöð og Búrfellsstöð II. Þar er einnig vindmyllusvæði sem kallast Hafið. Samanlagt afl þeirra er 1037 MW. Vatni til miðlunar er safnað í uppistöðulónin Þórisvatn, Hágöngulón og Kvíslaveitu. Að auki eru minni miðlunarmannvirki við hverja stöð á svæðinu, svo sem Krókslón, Sultartangalón, Bjarnalón, Hrauneyjalón og Vatnsfellslón.

Þórisvatn er stærsta stöðuvatn landsins, langstærsta miðlunin og mikilvægur hlekkur í veitukerfi Landsvirkjunar. Um Þórisvatn rennur allt vatn sem safnast saman í Kvíslarveitu og Hágöngumiðlun.

Þórisvatnsmiðlun var byggð á árunum 1970-1972 í tengslum við virkjun Þjórsár við Búrfell. Áin Kaldakvísl var stífluð við Sauðafell og veitt um skurð inn í norðanvert Þórisvatn. Við útfall Þórisvatns norðanmegin er Þórisóssstífla sem veitir Köldukvísl inn í vatnið.

Nýju útrennsli Þórisvatns var valinn staður við suðurenda vatnsins meðfram vesturhlíð Vatnsfells. Þar var grafinn veituskurður úr vatninu og steinsteypt lokuvirki byggt í skurðinum til að stjórna rennsli. Veitan er nefnd Vatnsfellsveita og um hana fer vatn úr Þórisvatni í gegnum Vatnsfellsvirkjun í Krókslón ofan Sigöldustöðvar og þaðan til annarra stöðva neðar á vatnasviðinu.

Framkvæmdir við Kvíslaveitu hófust 1980 og var skipt í fimm áfanga sem lauk árið 1997. Kvíslaveita er samheiti á stíflum, skurðum, botnrásum og lokuvirkjum sem stjórna rennsli úr þverám og efsta hluta Þjórsár í Þórisvatnsmiðlun. Lónin í Kvíslaveitu eru fimm talsins, samtals um 28 km2 að stærð.

Hágöngumiðlun var byggð 1997-1999 og er 37 km2 að stærð. Tilgangur hennar er að auka miðlun á vatnasviði Köldukvíslar. Á sumrin er vatni safnað í Hágöngulón og vegna þess rennur afar lítið vatn um Köldukvíslarfarveg að sumarlagi.