Landsvirkjun

Hafið

Norðan við Búrfell er hraunslétta sem kölluð er Hafið. Þar höfum við reist tvær vindmyllur í rannsóknarskyni sem voru gangsettar í febrúar 2013. Reksturinn hefur gengið vel og ljóst að staðsetningin er óvenjuhagstæð fyrir raforkuvinnslu úr vindorku.

Vindmyllurnar eru hvor um sig 900 kW og samanlögð raforkuframleiðsla þeirra er áætluð um 6,7 GWst á ári. Turninn er 55 metra hár og hver spaði 22 metrar á lengd. Þegar spaðarnir eru í efstu stöðu er heildarhæð vindmyllunnar 77 metrar.

Á Íslandi er vindstyrkur mestur að vetri þegar lítið vatn rennur í miðlunarlón Landsvirkjunar. Þannig fer vinnsla raforku úr vindi og vatnsafli einkar vel saman.

0,9 MW
Vindafl
0,9 MW
Kostur gírkassalausra vindmylla er sá að rafallinn framleiðir rafmagn við færri snúninga og slítur því vélbúnaðinum minna. Við þetta eykst líftími vélarinnar og orkutap, hljóðmengun og bilanatíðni minnka verulega.
0,9 MW
Vindafl
0,9 MW
Kostur gírkassalausra vindmylla er sá að rafallinn framleiðir rafmagn við færri snúninga og slítur því vélbúnaðinum minna. Við þetta eykst líftími vélarinnar og orkutap, hljóðmengun og bilanatíðni minnka verulega.
1,8 MW
1,8 MW
Uppsett afl
2 x 0,9 MW
Hverflar
6,7 GWh á ári
Orkuvinnslugeta
77 m
Heildarhæð
14. febrúar 2013
Gangsetning

Staðsetning

Staðsetning

Hafið hentar vel til verkefnisins af ýmsum ástæðum. Náttúruleg vindgöng liggja um svæðið og þar er vindhraði í 55 metra hæð frá jörðu að jafnaði 10-12 metrar á sekúndu. Svæðið er fjarri byggð en skammt frá nauðsynlegum innviðum, línum og vegum. Á Hafinu er lítið fuglalíf en nóg pláss fyrir fleiri vindmyllur ef verkefnið mælist vel fyrir.

Um verkefnið

Gömul aðferð – nýjasta tækni

Mastur vindmyllanna er stálrör sem mjókkar upp. Þvermál við jörð er um 3,5 metrar og um 1,8 metrar við topp. Efst á mastrinu er framleiðsluhluti rafstöðvarinnar, hverfill og rafali. Í neðsta hlutanum er ýmiss stjórnbúnaður, rofar og spennar. Vindmyllurnar eru hannaðar samkvæmt vindstaðli (wind class) IEC/NVN 1A. Aðkoma að vindmyllunum verður um nýja slóð af Þjórsárdalsvegi nr. 32.

Vindmyllurnar ná fullu afli við 15 metra vindhraða á sekúndu. Gert er ráð fyrir að rafmagnsframleiðsla stöðvist ef vindhraði er minni en 3 metrar á sekúndu. Framleiðsla minnkar ef vindur fer upp fyrir 28 metra á sekúndu og stöðvast alveg ef vindur fer upp fyrir 34 metra á sekúndu. Þær verða tengdar inn á 11 kV jarðstreng sem liggur samhliða Þjórsárdalsvegi nr. 32 að vestanverðu. Jarðstrengir ásamt ljósleiðara verða lagðir meðfram vegslóða sem liggur að vindmyllum til að lágmarka allt jarðrask á svæðinu.

Rannsóknir á vindinum

Skammt suður af Ísakoti (inntaksmannvirkjum Búrfellsstöðvar) höfum við starfrækt sjálfvirka veðurstöð frá árinu 1993. Stöðin mælir vindátt og vindhraða í 10 metra hæð og er gögnum safnað á 10 mínútna fresti. Árið 2011 var reist 50 metra hátt veðurathugunarmastur á söndunum skammt austan Þjórsár, til að afla upplýsinga um vindbreytingar með hæð. Í mastrinu er mældur vindur í 2, 10, 20, 30, 40 og 50 metra hæð og gögnum safnað í hárri tímaupplausn (1 sek). Hiti er einnig mældur í sömu hæðum og að auki raki og loftvægi í 2 metra hæð. Auk þessa sendir LIDAR vindsjá leysigeisla lóðrétt á 20 sek. fresti og nemur vindbreytingar með hæð upp í um 180 metra ofan yfirborðs. Þetta eru samanburðarmælingar til hliðar við veðurmælingar í 50 metra mastrinu, auk þess sem upplýsinga er aflað um vindafar í allt að 100 metra hæð. Einnig var bætt við tveimur veðurathugunarstöðvum sömu gerðar og í Búrfelli. Önnur er á Hafinu nærri háspennulínum Landsnets en hin er niðri í Þjórsárdal á svokölluðum Vikrum austan Þjórsárdalsvegar.

Reynslan fæst með rekstri

Vindmyllur eru langoftast við sjó eða á grunnsævi, þar sem vindur er jafnan stöðugri en á landi. Með tilraunavindmyllunum fæst dýrmæt reynsla af rekstri vindaflsstöðva langt frá sjó og við íslensk veðurskilyrði. Til dæmis er mikilvægt að afla upplýsinga um magn og tíðni ísingar til að geta metið áhrif hennar á reksturinn. Vindmyllurnar eru í um 250–270 metra hæð yfir sjávarmáli og þótt ekki sé talið að skýjaísingar sé að vænta hér á landi fyrr en í 300–400 metra hæð yfir sjávarmáli er mikilvægt að afla nákvæmra upplýsinga um möguleg áhrif hennar. Einnig verður safnað upplýsingum um áhrif á búnað vegna skafrennings, ösku- og sandfoks, sem og áhrifum á fuglalíf og annað dýralíf. Auk þess verður til almenn rekstrarreynsla, sem byggja má á ef farið verður í uppbyggingu á vindorkunýtingu hér á landi í framtíðinni.

Ásýnd

Líkt og öll stór mannvirki hafa vindmyllur óhjákvæmileg áhrif á ásýnd umhverfisins. Varanleg áhrif á heildarásýnd umhverfisins eru þó ekki talin mikil í samanburði við aðra virkjanakosti. Vindmyllur og undirstöður má auðveldlega fjarlægja ef leggja á framleiðsluna niður og þá er landið nær óspillt.

Hljóðvist

Undanfarin ár hefur verið ör þróun í gerð hljóðlátari vindmylla og þar hafa framfarir í hönnun á spöðum leikið stórt hlutverk. Hljóðstyrkur fellur hratt með fjarlægð og því falla hljóðin frá vindmyllunum oft í skugga venjulegra bakgrunnshljóða, árniðar og vindgnauðs. Hljóð frá hverri vindmyllu er allt að 103dB næst henni en aðeins um 45dB í 340 metra fjarlægð.

Vélbúnaður

Enercon sérhæfir sig í framleiðslu vindmylla á landi og framleiðir aðeins gírkassalausar vindmyllur. Kostur gírkassalausra vindmylla er sá að rafallinn framleiðir rafmagn við færri snúninga og slítur því vélbúnaðinum minna. Við þetta eykst líftími vélarinnar og orkutap, hljóðmengun og bilanatíðni minnka verulega.

Heimasíða Enercon >

Myndir frá framkvæmd