Landsvirkjun

Fljótsdalsstöð

Það liðu fjögur ár frá því framkvæmdir hófust árið 2003 og þar til aflstöðin var komin í fullan rekstur árið 2007. Samfara byggingu stöðvarinnar var byggð álverksmiðja á Reyðarfirði og er orkan úr stöðinni seld þangað að stærstum hluta.

Fallhæð vatnsins á hinni löngu leið frá lónunum á hálendinu að inntaki stöðvarinnar er um 200 m. Tveir þriðju hlutar heildarfallhæðarinnar eru í um 400 m háum nánast lóðréttum fallgöngum við Fljótsdalsstöð. Samanlögð fallhæð vatnsins er því yfir 600 m. Í stöðvarhúsinu knýr vatnið sex öfluga hverfla og rennur svo um frárennslisgöng og skurð út í Jökulsá í Fljótsdal austur undan Valþjófsstað í 26 m hæð yfir sjávarmáli. Stöðvarhúsið er staðsett neðanjarðar, inni í Valþjófsstaðafjalli og er aðkoma að því um sérstök 800 m löng aðkomugöng. 

115 MW
Vatnsaflsstöð
115 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
115 MW
Vatnsaflsstöð
115 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
115 MW
Vatnsaflsstöð
115 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
115 MW
Vatnsaflsstöð
115 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
115 MW
Vatnsaflsstöð
115 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
115 MW
Vatnsaflsstöð
115 MW
Í Francis hverfli er vatnshjólið gert úr mörgum lóðréttum bogadregnum málmplötum. Vatnið rennur undir miklum þrýstingi niður í gegnum hjólið og lætur það snúast. Hverfillinn snýr því næst segulmögnuðu hjóli í rafala og umhverfis hjólið eru koparvafningar sem við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Því næst er raforkan leidd út í háspennulínu og út raforkukerfið.
690 MW
690 MW
Uppsett afl
6 x 115 MW
6 Francis Hverflar
4.800 GWh á ári
Orkuvinnslugeta
599 m
Heildarfallhæð
144 m3/sek
Hámarksrennsli
2007
Gangsetning

Vatnasvið

Vatnasvið Fljótdalsstöðvar

Rekstur Fljótsdalsstöðvar hófst árið 2007. Vatnasvið hennar er afar víðfeðmt, eða um 2.236 km2 og lón stöðvarinnar eru mynduð með fimm stíflugörðum sem eru yfir fimm kílómetrar að lengd. Vatnið er leitt að hverflum Fljótsdalsstöðvar frá lónum á hálendinu norðan Vatnajökuls um jarðgöng sem eru samanlagt rúmlega 72 km eða sem svarar til tæplega 12 Hvalfjarðarganga.

Kárahnjúkastífla, efst í Hafrahvammagljúfrum (Dimmugljúfrum), er hæsta grjótstífla í Evrópu með steyptri þéttikápu og  meðal þeirra stærstu í heiminum af þessari gerð. Hún stíflar Jökulsá á Dal við Fremri Kárahnjúk og er langstærsta stíflan á svæðinu. Grjótið í stífluna var að mestu tekið úr námum innan lónsins skammt ofan við stífluna og lagt út í þjöppuðum lögum. Á byggingartíma var ánni veitt um hjáveitugöng undir stífluna á vesturbakkanum.

Austan við Kárahnjúkastíflu er minni stífla, Desjarárstífla, í drögum undir Fremri Kárahnjúki og í dalverpi að vestanverðu er Sauðárdalsstífla. Saman mynda þessar stíflur Hálslón sem er um 63 km2 að stærð og nær inn að Brúarjökli. Hálslón stækkaði frá 57 km2 við upphaf framkvæmda sem skýrist að mestu af hopun Brúarjökuls um 4,5 km frá árinu 2000. En mælingin er gerð við 80 cm yfirfall. 

Hálslón fyllist síðsumars flest ár. Þá er vatni veitt um yfirfall við vestari enda Kárahnjúkastíflu niður að gljúfurbarminum og þaðan steypist það í 90–100 m háum fossi, Hverfanda, niður í Hafrahvammagljúfur. Það er til marks um gríðarlegt afl fossins að hann getur orðið vatnsmeiri en Dettifoss.

Tvö minni lón nýta vatn úr Jökulsá í Fljótsdal, Ufsarlón og Kelduárlón. Vatnið úr Hálslóni er leitt um jarðgöng austur um Fljótsdalsheiði þar sem það mætir vatni í öðrum jarðgöngum frá Ufsarlóni. Þaðan rennur vatnið í einum göngum norðaustur að inntaki efst í Valþjófsstaðafjalli. Aðrennslisgöngin liggja á um 100-200 m dýpi undir heiðinni. Frá inntakinu liggja tvenn fallgöng að stöðvarhúsi Fljótsdalsstöðvar sem er neðanjarðar um einn kílómetra inni í fjallinu.

Ítarefni

Fljótsdalsstöð
Uppsett afl Kárahnjúkavirkjunar:  690 megavött
Tryggð orkuvinnslugeta:  4.600 gígavattsstundir á ári
Hverflar:  Francis, lóðréttur ás
Fjöldi:  6
Hönnunarrennsli:  24 rúmmetrar á sekúndu hver
Stærð:  115 megavött hver
Hálslón
Flatarmál lóns þegar það er fullt:  63 ferkílómetrar
Lengd lóns þegar það er fullt:  25 kílómetrar
Miðlunarrými:  2.210 gígalítrar
Vatnsborðshæð þegar lón er fullt:  625 metrar yfir sjávarmáli
Lágmarkshæð vatnsborðs og við tekur varaforði:  560 metrar yfir sjávarmáli
Vatnasvið:  1.806 ferkílómetrar
Áætlað meðalrennsli í Hálslón:  107 rúmmetrar á sekúndu
Kárahnjúkastífla
Mesta hæð stíflu:  198 metrar
Lengd stíflu:  700 metrar
Fyllingarefni í stíflu:  8,4 milljón rúmmetrar
Desjarárstífla
Mesta stífluhæð:  68 metrar
Lengd stíflu:  1.100 metrar
Fyllingarefni í stíflu:  2,9 milljón rúmmetrar
Sauðárdalsstífla
Mesta stífluhæð:  29 metrar
Lengd stíflu:  1.100 metrar
Fyllingarefni í stíflu:  1,6 milljón rúmmetrar
Ufsarlón
Flatarmál lóns þegar það er fullt:  1 ferkílómetri
Vatnsborðshæð þegar lónið er fullt:  625 metrar yfir sjávarmáli
Vatnasvið:  430 ferkílómetrar
Áætlað meðalrennsli í Ufsarlón:  31 rúmmetri á sekúndu
Ufsarstífla
Mesta stífluhæð:  37 metrar
Lengd stíflu:  600 metrar
Fyllingarefni í stíflu:  0,5 milljón rúmmetrar
Kelduárlón
Flatarmál lóns þegar það er fullt:  7,5 ferkílómetrar
Vatnsborðshæð þegar lónið er fullt:  669 metrar yfir sjávarmáli
Miðlunarrými:  60 gígalítrar
Kelduárstífla
Mesta stífluhæð:  26 metrar
Lengd stíflu:  1.700 metrar
Fyllingarefni í stíflu:  0,7 milljón rúmmetrar
Jarðgöng:  Alls um 72 kílómetrar
Aðrennslisgöng frá Hálslóni (þvermál: 7,2-7,6 metrar):  39,7 kílómetrar
Aðrennslisgöng frá Ufsarlóni (þvermál:6,5 metrar):  13,3 kílómetrar
Þrenn aðgöng vegna aðrennslisganga (þvermál: 7,2-7,6 m):  6,9 kílómetrar
Tvenn hjáveitugöng og aðkoma við Kárahnjúkastíflu:  2,4 kílómetrar
Bergþéttingargöng undir Kárahnjúkastíflu:  500 metrar
Sveiflugöng (þvermál: 4,5 metrar):  1,7 kílómetrar
Tvenn göng í Hraunaveitu (þvermál: 4,5 metrar):  3,7 kílómetrar
Tvenn fallgöng að stöðvarhúsi (þvermál: 4,0 metrar):  800 metrar
Aðkomugöng að stöðvarhúsi (þvermál: 7,5 metrar):  1,0 kílómetri
Frárennslisgöng (þvermál 9,0 metrar):  1,3 kílómetrar
Strengjagöng (þvermál 4,0 metrar):  1,0 kílómetri
Frárennslisskurður í Fljótsdal
Lengd:  2,1 km
Grafið rúmmál:  700.000 rúmmetrar
Heildarfallhæð frá Hálslóni í stöðvarhús í Fljótsdal:  599 metrar
Hönnunarrennsli (mesta mögulega rennsli):  144 rúmmetrar á sekúndu
Meðalrennsli:  110 rúmmetrar á sekúndu

Vaktanir

Vatnshæð Hálslóns

Spá um innrennsli í Ufsarlón

Sumarrennsli Jökulsár í Fljótsdal

Línuritið sýnir sumarrennsli Jökulsár í Fljótsdal á tveimur stöðum. Einnig sýnir það áætlað meðalrennsli ásamt hámarks- og lágmarksrennsli frá 1950 til 2004.