Landsvirkjun

Þeistareykjavirkjun

Landsvirkjun hefur unnið að rannsóknum vegna uppbyggingar jarðvarmavirkjunar á Þeistareykjum um árabil. Framkvæmdir við virkjunina hófust í maí 2015 og er unnið að byggingu 90 MW jarðvarmastöðvar í tveimur áföngum.

Stefnt er að því fyrri vél stöðvarinnar verði gangsett í lok árs 2017 og sú seinni í apríl 2018.

Skoða bækling um Þeistareyki (PDF)

Umfjöllun um verkefnið í ársskýrslu 2016

Fréttir

Fréttasafn

Fréttir

Myndasafn

Séð frá vinstri: Kristján Júlíusson heilbrigðisráðherra, Hörður Arnarsson forstjóri Landsvirkjunar, hr. Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands, Jónas Þór Guðmundsson stjórnarformaður Landsvirkjunar, Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra.
Forseti Íslands, hr. Guðni Th. Jóhannesson, leggur hornstein að Þeistareykjavirkjun með aðstoð Einar Erlingsson, staðarverkfræðings.
Forseti Íslands, hr. Guðni Th. Jóhannesson, naut aðstoðar Hildar Ríkarðsdóttur verkefnastjóra og Einars Erlingsssonar staðarverkfræðings við lagningu hornsteins að Þeistareykjavirkjun
Stöðvarhús í lok desember 2016
Stöðvarhús í lok september 2016
Borinn Óðinn sem nýttur er við boranir á Þeistareykjum. Ljósmynd HH
Vinnubúðarreiturinn. Ljósmynd: HH
Hverfillinn vegur um 134 tonn. Ljósmynd: HH.
Ekið um götur Húsavíkur. Ljósmynd: HH.
Hverfli og rafala var skipað upp á Húsavík og flutt til Þeistareykja. Ljósmynd: HH
Kæliturn við stöðvarhús Þeistareykjavirkjunar. Ljósmynd: HH
Hverflinum var bakkað inn í vélasal Þeistareykjavirkjunar. Ljósmynd: HH
Blástursskilja sem nýtt er við aflprófanir borhola. Ljósmynd: HH
Stöðvarhús í október 2016
Skiljur, í skiljum er gufa og vatn skilið að og gufan nýtt til raforkuvinnslu. Ljósmynd HH
Staða verkframkvæmda í gufuveitu í lok júní 2016
Þeistareykjaskáli
Þeistareykjaskáli
Verkstaðan við byggingu stöðvarhúss Þeistareykjavirkjunar í lok árs 2015.
Hitaveitumannvirki á Þeistareykjum í lok árs 2015.
Mælifell á Þeistareykjum.
Togarahellir er einn margra hella í Þeistareykjahraun í hrauntröðinni norðan Stóra-hvers.
Séð að Þeistareykjaskála og borplani A.
Aflprófanir á Þeistareykjum veturinn 2015.
Séð að Þeistareykjaskála frá Tjarnarás.
Þeistareykjaskáli

Myndbönd

Umhverfisvöktun

Vinnslurás

Í kjarna jarðarinnar býr mikil orka og gríðarlegur hiti. Hringrás vatnsins flytur varma frá dýpri lögum jarðskorpunnar og upp að yfirborðinu.

Við orkunám þarf að bora um 2 km langar holur ofan í jörðina. Jarðvökvi sem kemur upp úr slíkum holum er blanda sjóðandi vatns og gufu, en auk þess inniheldur hann gas og uppleyst jarðefni.



Í skiljustöð er gufan skilin frá vatninu og hún nýtt í raforkuframleiðslu. Gufan er send áfram til vélasamstæðu stöðvarinnar sem stamanstendur af rafal og hverfli. Við þetta knýr gufan spaða hverfilsins sem þá snúa rafalnum og vinna þannig rafmagn. Eimsvali kælir gufuna úr hverflinum svo hún verður að þéttivatni. Kæliturnar úða þá heitu þéttivatninu frá eimsvalanum á kæligrindur þar sem andrúmsloftið kælir það. Frá varmaskiptinum er skiljuvatni veitt aftur ofan í jörðina þar sem hringrás vatnsins heldur áfram.

Þeistareykjavirkjun – framkvæmdir 2016

Staða verkefnis

Undirbúningur að byggingu Þeistareykjavirkjunar hefur staðið yfir frá árinu 1999 þegar fyrsta rannsóknarholan var boruð. Frá árinu 2011 hafa undirbúningsframkvæmdir verið í fullum gangi.

Árið 2014 var ráðist í umfangsmiklar undirbúningsframkvæmdir sem miðuðu að því að hægt væri að ráðast í uppbyggingu virkjunarinnar með stuttum fyrirvara. Unnið var að vegaframkvæmdum við Þeistareykjaveg nyrðri, sem liggur frá Húsavík að virkjunarlóð á Þeistareykjum. Vegurinn hefur verið byggður upp og lagt bundið slitlag á fyrstu 15 km. Jafnframt var unnið að raf- og fjarskiptavæðingu virkjunarsvæðis og er þeim framkvæmdum lokið. Vatnsveita virkjunar var lögð og grafinn grunnur fyrir stöðvarhús. Samhliða var unnið í landmótunarframkvæmdum.

Borað var eftir köldu vatni, boraðar niðurrennslisholur fyrir væntanlega virkjun ásamt svelgholum fyrir affallsvatn og rannsóknarholur til notkunar við eftirlit á grunnvatni. Settar hafa verið upp vinnubúðir fyrir væntanlega starfsmenn Landsvirkjunar með mötuneyti og gistirými fyrir 28 manns ásamt skrifstofubyggingu. Einnig hafa verið settar upp vinnubúðir fyrir verktaka.

Þá hefur verið gengið frá umsóknum um öll helstu nýtingar- og framkvæmdaleyfi. Öll leyfi eru til staðar fyrir 90 MW virkjun og mat á umhverfisáhrifum fyrir 200 MW virkjun liggur fyrir með jákvæðu áliti Skipulagsstofnunar.


Helstu framkvæmdaþættir

Á undanförnum árum hefur verið unnið að undirbúningsframkvæmdum á svæðinu. Má þar nefna lagningu aðkomuvegar frá Húsavík, jarðvegsframkvæmdir við stöðvarhúsgrunn, lagningu vatnsveitu og uppbyggingu innviða.

Árið 2014 voru boraðar vatnstöku-, niðurrennslis- og svelgholur ásamt rannsóknarholum til að efla enn frekar rannsóknir á grunnvatni

Árið 2015 hófst vinna við byggingu stöðvarhúss og lagning gufuveitu. Stöðvarhúsið samanstendur af tveimur vélasölum, þjónustubyggingu og verkstæði. Einnig er unnið að uppbyggingu skiljustöðvar, niðurrennslismannvirkja og dælustöðvar fyrir kaldavatnsveitu. Þegar stöðvarhúsið er tilbúið mun vinna við rafbúnað, stjórnkerfi og vélar virkjunarinnar taka við á verkstað. Þegar mest lætur verða rúmlega 200 manns í vinnu á Þeistareykjum á vegum Landsvirkjunar.

Horft er til þess að aflvél 1 verði komin í rekstur í lok árs 2017 og aflvél 2 að vori 2018. Uppsett afl Þeistareykjavirkjunar mun þá vera 90 MW.


Áhersla lögð á góðan frágang svæðisins

Samhliða þessum verkefnum hefur verið unnið að frágangi vegfláa Þeistareykjavegar og námusvæða meðfram veginum. Hafist var handa við gerð áætlunar um uppgræðslu lands sem mótvægi við það land sem fer undir mannvirki virkjunar og voru fyrstu verkefnin unnin í samstarfi við Þingeyjarsveit og Norðurþing sumarið 2014. 

Þessari vinnu verður haldið áfram. Áætlun til 5 ára liggur fyrir um uppgræðslu beitarlands. Þessari áætlun verður fylgt eftir en einnig hefur verið sett á laggir verkefni á vegum Landsvirkjunar um bindingu kolefnis með uppgræðslu og skógrækt á Þeistareykjasvæðinu.


Öryggis- og umhverfismál í fyrirrúmi

Landsvirkjun leggur mikla áherslu á öryggismál í öllum sínum framkvæmdum og rekstri virkjana. Á Þeistareykjum rekur fyrirtækið svokallaða „núllslysastefnu“ þar sem stefnt er að slysalausum vinnustað með virku öryggisstarfi, eftirliti og fræðslu. Allir starfsmenn sem hefja vinnu á Þeistareykjum sitja nýliðanámskeið í öryggis- og umhverfismálum. Í lok árs 2016 höfðu alls um 860 starfsmenn setið námskeiðin þar af tæplega helmingur íslenskir starfsmenn

Allir verktakar sem koma að uppbyggingu Landsvirkjunar á Þeistareykjum taka virkan þátt í öryggisstarfinu, fylgja öryggisstefnu verksins og skrá öll slys, tilvik þar sem slys hefði getað orðið og hættulegar aðstæður í vinnuumhverfinu.

Rík áhersla er lögð á að draga lærdóm af þeim atvikum sem upp koma í verkinu í því skyni að koma í veg fyrir að þau endurtaki sig. Það er von og markmið Landsvirkjunar að áfram náist góður árangur í öryggisstarfi á Þeistareykjum með samstilltu átaki starfsmanna og stjórnenda.

Um Þeistareyki

Búseta og nytjar

Fyrstu heimildir um byggð á Þeistareykjum og Mælifelli eru í eignaskrám (máldagi) Múlakirkju og benda til að búið hafi verið
á Þeistareykjum á 14. og 15. öld.

Mælifell var býli undir samnefndu felli austan undir Lambafjöllum á miðöldum en þar lagðist byggð af um aldamótin 1500. Þar var síðan sel frá Reykjum í Reykjahverfi. Merki um býlið og selið; tóftir og garðar, sjást enn í nágrenni Mælifells.

Á Þeistareykjum virðist hafa verið nokkuð samfelld byggð á 16. og 17. öld. Á 18. öld
var búið þar með hléum og fór jörðin í eyði 1873. Þeistareykjagrundir voru nytjaðar fram til ársins 1955. Jörðin hefur verið nýtt sem afréttur Aðaldæla- og Reykdælahrepps frá 1914 og í dag eru um 5.000 fjár á Þeistareykjum yfir sumartímann.

Alls eru skráðir 58 minjastaðir í Þeistareykja- landi. Talið er að útkirkja hafi verið á Þeista-reykjum á 14. og 15. öld en ekki er vitað hvar kirkjan stóð. Svæðið er talið með merkari minjasvæðum á landinu.


Sérstæðar jarðmyndanir

Á Þeistareykjum er mjög virkt og samfellt gufuhverasvæði. Hverir eru norðan í Bæjarfjalli, ná til austurs upp í Bóndhól og Ketilfjall og til vesturs og suðurs með fram Bæjarfjalli. Mest er um leir- og brennisteinshveri. Jarðhitasvæðið á Þeistareykjum er á náttúruminjaskrá.

Stóravítisdyngjan (Þeistareykjabunga) er ein stærsta dyngja landsins og hefur verið metin um 20–50 km3 að stærð. Upptök hennar eru Stóravíti og Langavíti og afmarkast hraun bungunnar af Gæsafjöllum í suðri, í vestri við Lambafjöll, að norðan í Kelduhverfi og austan í Ásheiði og við Hrútajöll. Flatarmál hraunsins er um 525 km2.

Þeistareykjahraun rann úr gígnum Stórahver og er að mestu helluhraun um 28 km2 að stærð. Meðalþykkt þess er varla minni en 40 m og rúmmálið um 1 km3. Helstu einkenni hraunsins eru svokallaðar bungur, löng og bugðótt keðja af hraunbólum norður frá gígnum. Þeistareykjahraun er yngst hrauna á svæðinu eða um 2.400 ára gamalt. Eldri hraun eru flest frá lokum ísaldar fyrir um 10.000 til 14.000 árum. 

Í Þeistareykjahrauni eru nokkrir hellar,
þar á meðal dropsteinahellar. Þar hanga dropsteinsdrönglar niður úr hellisþökum
og dropsteinskerti standa á hellisgólfum og syllum. Dropsteinarnir eru friðlýstir og þeim má ekki raska á nokkurn hátt. Hellarnir geta verið varasamir inngöngu.


Brennisteinsvinnsla á Þeistareykjum

Púðurgerð hófst í Evrópu á 14. öld en púður og skotvopn breyttu öllum hernaði Evrópumanna.

Brennisteinn er mikilvægt hráefni í byssu- púður. Hansakaupmenn, Hollendingar og Englendingar sóttu brennistein til Íslands framan af en árið 1560 tók Danakonungur sér einkarétt á sölunni frá Íslandi. Á þeim tíma höfðu Danir átt í langvinnum ófriði við nágrannaríki sín og má því ætla að brennisteinn frá Íslandi hafi verið ein af undirstöðum danska stórveldisins.

Heimildir eru um brennisteinsútflutning frá Íslandi á 13. öld en ummerki hafa fundist um brennisteinshreinsun á Gásum í Eyjafirði. Brennisteinn var síðar einnig unninn í Krýsu- vík á Reykjanesskaga en meginvinnslan var í Þingeyjarsýslum.

Þeistareykjanámur voru næst útflutnings- höfninni á Húsavík en gjöfulli námur voru
í Mývatnssveit; Hlíðarnámur við Námafjall, Fremrinámur austan Bláfjalls og Kröflunámur. Heimildir benda til að yfirleitt hafi verið gengið illa um námurnar og meira skemmt en numið vegna slæmra vinnubragða.

Brennisteinninn var unninn að einhverju leyti á Húsavík á 17. 18. og 19. öld en þar stóðu enn „brennisteinshús“ árið 1870. Húsavík hefur því verið iðnaðarbær og útflutningshöfn um langan tíma.

Verslun með brennistein var ábatasöm. Arður af einum skipsfarmi brennisteins til Danmerkur gat numið hálfum milljarði króna að núvirði. Miðað við það fengu þingeyskir bændur smáaura fyrir að ná í brennisteininn úr námunum og flytja til Húsavíkur.

Þegar frá leið urðu brennisteinsnámur á Sikiley hagkvæmari en frumstæð námuvinnsla á háhitasvæðum Íslands. Brennisteinsnám á Þeistareykjum lagðist að mestu af undir lok 19. aldar en gerðar voru tilraunir til útflutnings á óunnum brennisteini um miðja 20. öldina sem stóðu stutt og eru það síðustu heimildir um brennisteinsnám á svæðinu.

Skýrslur og rannsóknir

Nafn Dagsetning Tegund Stærð
Seismic Monitoring in Þeistareykir, Krafla and Námafjall 12.06.2017 pdf 1,56 MB
Háhitasvæðin í Námafjalli, Kröflu og á Þeistareykjum - Vöktun á yfirborðsvirkni og grunnvatni árið 2016 24.03.2017 pdf 21,61 MB
Structural Drilling Targets from Platforms A, B, and F at Þeistareykir - Northern Rift Zone and Tjörnes Fracture Zone 24.03.2017 pdf 11,57 MB
Þeistareykjavegur nyrðri og virkjunarsvæði Þeistareykjavirkjunar - Uppgræðsluaðgerðir 2016 og áætlaðar aðgerðir 2017 24.03.2017 pdf 4,43 MB
Lífríki tjarna á Þeistareykjum 2016 24.03.2017 pdf 3,45 MB
Styrkur brennisteinsvetnis í Reykjahlíð, Vogum, Kelduhverfi og á Húsavík - Úrvinnsla mælinga 2016 24.03.2017 pdf 4,84 MB
Þeistareykir - Well ÞG - 11 Phase 2: Drilling for Production Casing from 304 m to 802 m Depth 27.10.2016 pdf 11,98 MB
Multidisciplinary Structural Analysis and Drilling Targets at Þeistareykir 16.03.2016 pdf 22,78 MB
Þeistareykjavegur nyrðri og virkjunarsvæði - Uppgræðsluaðgerðir 2015 og áætlaðar aðgerðir 2016 09.02.2016 pdf 4,17 MB
Þeistareykjavirkjun - Yfirlit yfir framkvæmdir sumarið 2014 04.12.2015 pdf 5,29 MB
Þeistareykjavegur syðri - Landmótunarfrágangur vegar frá virkjun við Þeistareyki að Kísilvegi 11.03.2015 pdf 3,9 MB
Tectonic Control of the Alteration, Gases, Resistivity, Magnetics and Gravity in Þeistareykir Area 01.03.2015 pdf 16 MB
Þeistareykjavegur nyrðri og virkjunarsvæði - Uppgræðsluaðgerðir 2014 og áætlaðar aðgerðir 2015 13.02.2015 pdf 3,67 MB
Samráðsfundur með ferðaþjónustuaðilum vegna framkvæmda við Þeistareyki 13.02.2015 pdf 2,7 MB
A Sensitivity Analysis of the Þeistareykir Reservoir Model 01.09.2014 pdf 2,94 MB
Development of well-bore model for use in conjunction with ITOUGH2. 01.09.2014 pdf 4,67 MB
Reykjaheiði - Þeistareykjavegur nyrðri: Frágangur og umbætur á svipmóti 01.04.2014
Preliminary Fracture Analysis of Þeistareykir Geothermal Field and Surroundings, Northern Rift Zone and Tjörnes Fracture Zone 14.12.2013 pdf 12,6 MB
Háhitasvæðin í Námafjalli, Kröflu og á Þeistareykjum: vöktun á yfirborðsvirkni og grunnvatni árið 2013 01.12.2013 pdf 16,94 MB
Umhverfisskýrsla Landsvirkjunar 2012 03.06.2013 pdf 6,88 MB
Þeistareykjavirkjun: prófun ferskvatns fyrir kælivatnshringrás virkjunar 01.06.2013 pdf 1,17 MB
Þeistareykir: afkastamat 2010-2012 01.06.2013 pdf 3,95 MB
Gróður- og fuglavöktun á háhitasvæðum í Þingeyjarsýslum 01.04.2013 pdf 3,75 MB
Rannsóknir á ferðamálum á virkjanasvæði við Þeistareyki 01.04.2013 pdf 1,53 MB
Umhverfisskýrsla Landsvirkjunar 2011 13.04.2012 pdf 3,24 MB
Umhverfisskýrsla Landsvirkjunar 2010 19.01.2012 pdf 4,52 MB
Reiknilíkan af jarðhitakerfinu á Þeistareykjum og frummat á afkastagetu 11.10.2011 pdf 8,86 MB
Mat á umhverfisáhrifum - Þeistareykjavirkjun allt að 200 MWe jarðhitavirkjun í Þingeyjarsveit og Norðurþingi 01.10.2010 pdf 18,31 MB
2010 grunnvatnsrannsóknir 04.03.2010 pdf 3,99 MB
Greining landslags á fyrirhuguðum framkvæmdasvæðum í Þingeyjarsýslum 04.03.2010 pdf 4,44 MB
Háspennulínur (220 kV) frá Kröflu og Þeistareykjum að Bakka við Húsavík Jarðstrengur (132 kV) frá Bjarnarflagi að Kröflu 04.03.2010 pdf 63,5 MB
Umhverfisskýrsla Landsvirkjunar 2009 23.09.2009 pdf 4,31 MB
Umhverfisskýrsla Landsvirkjunar 2008 26.06.2009 pdf 6,6 MB
Kolefnisspor Landsvirkjunar 2008 19.06.2009 pdf 9,56 MB
Virkjunarkostir á háhitasvæðum við Mývatn, Gjástykki og Þeistareyki 2009 04.03.2009 pdf 7,99 MB
Sameiginleg tillaga að matsáætlun 04.03.2009 pdf 4,91 MB
Mat á umhverfisáhrifum Tillaga að matsáætlun 04.03.2009 pdf 2,51 MB
Afmörkun á jarðhitagróðri við Þeistareyki 04.03.2009 pdf 14,47 MB
Kolefnisspor Landsvirkjunar 2007 30.01.2009 pdf 9 MB
Umhverfisskýrsla Landsvirkjunar 2007 30.10.2008 pdf 3,44 MB
Hugmyndalíkan jarðhitakerfisins á Þeistareykjum og jarðvarmamat með rúmmálsaðferð 01.06.2008 pdf 6,11 MB
Mat á umhverfisáhrifum Tillaga að matsáætlun 04.03.2008 pdf 0,4 MB
Gróðurfar á háhitasvæðum og fyrirhuguðum línu- og vegstæðum á Norðausturlandi 04.03.2008 pdf 17,05 MB
Gróðurfar á háhitasvæðum og fyrirhuguðum línu- og vegstæðum á Norðausturlandi 04.03.2008 pdf 19 MB
Umhverfisskýrsla Landsvirkjunar 2006 05.06.2007 pdf 1,78 MB
Fuglalíf á framkvæmdasvæðum fyrirhugaðra háhitavirkjana í Þingeyjarsýslum 04.03.2007 pdf 15,67 MB
Deiliskráning vegna framhvæmda við línustæði 2007 04.03.2007 pdf 9,71 MB
Gróður og smádýr á sex háhitasvæðum 04.03.2003 pdf 8,65 MB

Loftgæðamælingar

Mælingar á brennisteinsvetni hafa verið stundaðar í Kelduhverfi frá því í desember 2011. Í mars árið 2015 var settur upp brennisteinsvetnismælir á Húsavík við Skíðaskálann Skálamel. Tilgangur mælinganna er að safna grunnupplýsingum um styrk brennisteinsvetnis í andrúmslofti áður en jarðhitanýting hefst á Þeistareykjum og svo í framhaldinu að fylgjast með styrk brennisteinsvetnis í andrúmslofti þegar jarðhitanýting hefur hafist. Uppsetning þessara mæla er samkvæmt reglugerð 514/2010. Línuritin hér að neðan sýnir mælingar frá þessum stöðum.

Kvörðun á mælibúnaði fer fram einu sinni á ári af viðurkenndum aðilum ásamt því sem mælirinn núllstillir sig einu sinni í viku.

Niðurstöður mælinga úr H2S mælum á Húsavík og í Kelduhverfi árið 2015. Um óyfirfarnar niðurstöður er að ræða:

BrennisteinsvetnismælingarHúsavíkogKelduhverfi



Staðsetning