Sjálfbærir innviðir og endurnýting jarðefnis á HYDRO 2025

Ráðstefnan var öll hin glæsilegasta og í 37 málstofum var fluttur fjöldi áhugaverðra og fjölbreyttra erinda. Á einni slíkri, sem bar yfirskriftina „Environmental and Social aspects“ (Umhverfis- og samfélagsþættir), fluttu þeir Sigurður Óli Guðmundsson og Birgir Leó Ólafsson frá Nýframkvæmdum áhugavert erindi sem bar heitið „Sustainable infrastructure and carbon footprint analysis: Utilizing earth materials from the Hvammsvirkjun hydro project” (Sjálfbærir innviðir og greining kolefnisspors: Nýting jarðefna undirbúningsframkvæmda Hvammsvirkjunar).

Í erindinu var lögð áhersla á hvernig nýta megi staðbundin jarðefni til að lækka kolefnisspor framkvæmda og hvernig ný aðferðfræði Landsvirkjunar við að vega kolefnislosun verktaka inn í tilboð við útboð á framkvæmdum hefur verið notuð.

Íslenskir þátttakendur á ráðstefnunni sameinuðust um kynningarbás sem Green by Iceland skipulagði. Þar tóku höndum saman Landsvirkjun, EFLA, Verkís og COWI. Við básinn voru flutt örerindi þar sem Ásbjörg Kristinsdóttir, framkvæmdastjóri Framkvæmda, fjallaði m.a. um næstu framkvæmdir Landsvirkjunar og Einar Erlingsson, verkefnastjóri í erlendum verkefnum, um áformuð verkefni á erlendri grundu.

Sigurður Óli fjallaði um áherslur Landsvirkjunar í málaflokknum og útskýrði þá aðferðafræði sem beitt hefur verið við nýleg útboð við að nýta kolefniskostnað auk tilboðsfjárhæðar við val á verktökum. Þá fór hann yfir helstu niðurstöður þeirra útboða. Aðferðinni hefur verið beitt frá 2022 og hefur gefið góða raun þó enn séu tækifæri til að úrbóta.

Birgir Leó fjallaði í erindi sínu um hvernig horft hafi verið sérstaklega til þess að minnka kolefnispor Hvammsvirkjunarverkefnisins og þróa nýjar hefðir fyrir loftslagsvænni framkvæmdum. Frá upphafi verkefnisins hefði markmiðið verið að læra af reynslunni, taka upplýstar ákvarðanir og finna leiðir til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.

Í útboði hefðu komið fram tilboð með mjög lága eða enga CO₂-losun, meðal annars vegna notkunar rafknúinna tækja og endurnýjanlegs eldsneytis. Eitt þessara tilboða hefði jafnframt verið það hagkvæmasta, sem sýndi að lágt kolefnisspor og lágur framkvæmdakostnaður gætu farið saman.

Birgir sagði að endurnýting efnis úr jarðvinnu í aðrar framkvæmdir s.s. til vegagerðar, notkun raforku í stað jarðefnaeldsneytis á vélar og tæki, þá einna helst að rafvæða brjóta sem vinna jarðefni, ásamt styttri flutningsleiðum hefðu skilað verulega minni losun. Hann taldi að reynslan úr undirbúningsframkvæmdum muni sýna að með markvissri skipulagningu og ábyrgri nálgun væri hægt að byggja upp sjálfbærari framkvæmdir með lægra kolefnisspor til framtíðar.

Að lokum sagði Birgir að hvert verkefni veitti tækifæri til að læra, bæta verklag og færa okkur nær því að gera framkvæmdaverkefni kolefnishlutlaus með öllu. Reynslan af undirbúningsframkvæmdum við Hvammsvirkjun sýni að margar litlar, hagnýtar aðgerðir í upphafi verks og skýr sýn á framhaldið gætu haft raunveruleg áhrif til lækkunar í þá átt.