Frá há­sæti orkudrottningar

Á rúmlega 60 ára starfsævi sinni hefur orkufyrirtæki þjóðarinnar unnið mjög ötullega að ýmiss konar umhverfismálum, náttúruvernd og loftslagsmálum. Við hjá Landsvirkjun gerum okkur mjög vel grein fyrir áhrifum starfsemi okkar á umhverfið og leitumst við að lágmarka þau með öllum ráðum.

Eftir ársfund Landsvirkjunar var okkur bent á ýmislegt sem betur mætti fara og við fögnum því. Það er mikilvægt fyrir okkur að hluta á gagnrýnisraddir og bregðast við því sem betur má fara en ég geri þó þá kröfu að gagnrýnin sé málefnaleg. Á tímum þegar jafnréttisbarátta síðustu áratuga á undir högg að sækja þykir mér áríðandi að svara sérstaklega grein sem birtist á Vísi undir yfirskriftinni Orkudrottningar Orkueyjunnar. Í henni var talið sérstaklega ámælisvert að á ársfundi Landsvirkjunar hinn 3. mars hafi kynsystur greinarhöfundar og jafnöldrur, „fluggáfaðar í fallegum fötum“ verið í brúnni og flutt „boðskapinn, hvert einasta orð borið fram skýrt og með þunga“.

Yfirskrift greinarinnar vísaði augljóslega til þeirra kvenna sem stigu þarna á svið fyrir hönd Landsvirkjunar. Það var ég sem aðstoðarforstjóri og að auki var það stjórnarformaður fyrirtækisins, framkvæmdastjóri Sölu og þjónustu og forstöðumaður Samskipta. Það hvarflar ekki að mér að biðjast afsökunar á því að allar höfum við verið vel undirbúnar og flutt mál okkar af þekkingu og öryggi. Eins og áður segir þá fögnum við gagnrýni en það er eðlileg krafa að slík gagnrýni sé fagleg en vísi ekki til þess að við séum vel klæddar konur, samstilltar eins og í „stafrænu hljóðblöndunartæki“, eins og kynsystir okkar og jafnaldra orðar það. Ég hélt að slíkur málflutningur tilheyrði liðinni tíð.

Megintilgangur skrifanna virðist þó vera að kvarta undan því að ársfundurinn í ár fjallaði ekkert um umhverfismál eða náttúruvernd og sjálfsagt að svara því.

Við höfum í langan tíma lagt mikla áherslu á að upplýsa um starfsemi Landsvirkjunar í loftslags- og umhverfismálum. Fyrirtækið er með virka aðgerðaáætlun sem miðar að því að tryggja umhverfislega sjálfbærni, hámarka ábyrga nýtingu þeirra auðlinda sem okkur hefur verið trúað fyrir, standa vörð um líffræðilega fjölbreytni með vistkerfisnálgun að leiðarljósi og taka þátt í að tryggja að hlýnun haldist innan við 1,5°C.

Landsvirkjun stendur að umfangsmiklum aðgerðum í landgræðslu, skógrækt og endurheimt votlendis. Frá upphafi höfum við grætt upp miklu stærri landsvæði en okkur hefur verið skylt. Við stundum líka víðtæka vöktun á lífríki á áhrifasvæðum aflstöðva fyrirtækisins, auk sértækra rannsókna hverju sinni í samstarfi við háskóla, rannsóknastofnanir og sjálfstæða sérfræðinga.

Við leggjum metnað okkar í að uppfylla öll skilyrði laga um stjórn vatnamála á starfssvæðum okkar. Öll náttúruleg vatnshlot, 77 talsins, á starfssvæðum Landsvirkjunar eru í góðu eða mjög góðu ástandi. Við erum núna að meta mikið breyttu og manngerðu vatnshlotin, alls 70 talsins.

Allar aflstöðvar Landsvirkjunar eru umhverfislega sjálfbærar. Orkuvinnsla okkar stuðlar þannig að mótvægi við loftslagsbreytingar og veldur ekki verulegum skaða gagnvart öðrum þáttum.

Losun vegna orkuvinnslu okkar er eingöngu 3,1 g á hverja unna kílóvattstund. Meðaltal losunar orkuvinnslu í heiminum er um 440 g á hverja kWst. Í Evrópu er þessi tala 200 g/kWst. Losun okkar er því með því allra minnsta sem gerist í heiminum.

Heildstætt loftslagsáhættu- og viðkvæmnimat fyrir allar aflstöðvar fyrirtækisins sýnir að engar verulegar loftslagstengdar áhættur eru í rekstri aflstöðva fyrirtækisins.

Árið 2025 varð rekstur okkar á Mývatnssvæðinu laus við allt jarðefnaeldsneyti og um síðustu áramót voru 97% af fólksbílum okkar hreinorkubílar.

Frá árinu 2018 höfum við beitt innra kolefnisverði til að taka upplýstar ákvarðanir þegar kemur að losun gróðurhúsaloftegunda og forgangsraða aðgerðum til að draga úr losun.

Umhverfisstjórnunarkerfi okkar hefur verið vottað skv. ISO 14001 frá árinu 2006 og frá því ári höfum gefið út árlegar umhverfisskýrslur.

Ástand nytjastofna fiska í ám og vötnum á starfssvæðum okkar er vaktað og reglulega fylgst með öðru vatnalífríki og lífríki á landi.

Við nýtum endurnýjanlega orkugjafa með sjálfbærum hætti og leggjum áherslu á að ganga ekki hraðar á auðlindir en þær endurnýja sig.

Við höfum innleitt öll fimm Grænu skrefin á öllum okkar starfsstöðvum og fengið úttekt frá Umhverfis- og orkustofnun því til staðfestingar.

Við ástundum vistvæn innkaup og tökum tillit til þeirra áhrifa sem varan og framleiðsluferlið hefur á umhverfið.

Ég gæti haldið áfram lengi enn, en vonandi gefur þessi upptalning lesendum einhverja innsýn í umfangsmikla starfsemi Landsvirkjunar í öllu sem lýtur að umhverfi og náttúru. Þessi hluti starfseminnar var vissulega ekki umfjöllunarefni á 90 mínútna ársfundinum í byrjun mars. Í tilvitnaðri grein sinni vísar höfundurinn reyndar til þess að á síðustu árum hafi loftslagsmál verið mikið rædd til að færa rök fyrir orkuskiptum. Það er alveg rétt hjá henni. Efni ársfundarins 2026 var annað, en það þýðir sannarlega ekki að við sláum slöku við í umhverfis- og loftslagsmálum.

Allt áhugafólk um náttúruvernd getur fundið mjög mikið ítarefni á vefnum okkar, landsvirkjun.is.

Ég leyfi mér að lokum að taka fram, svo enginn misskilningur vakni, að titill þessarar greinar er valinn til að grínast með það heiti sem greinarhöfundur valdi mér og samstarfskonum mínum.
______

Greining birtist fyrst á visir.is laugardaginn 28. mars 2026.